Naar buiten gaan lijkt heel vanzelfsprekend. Maar wat als er een dag komt dat het niet meer gaat? Voor veel mensen betekent dit dat ze afhankelijk worden van vrienden en familie. Voor deze mensen biedt een scootmobiel een uitkomst. Want dankzij een dergelijk hulpmiddel wordt sociale isolatie voorkomen of doorbroken. Scootmobielexpert Daan Tuimelaar heeft het in de praktijk gezien.
Een gebrek aan mobiliteit kan isolerend werken
Allereerst maakt Tuimelaar duidelijk dat sociale isolatie door allerlei oorzaken kan ontstaan: “Minder energie, fysieke drempels, minder spontaniteit in het dagelijks leven, het werkt allemaal niet mee. Als even naar buiten gaan al moeite kost, laten veel mensen kleine ontmoetingen aan zich voorbijgaan.” Een praatje bij de winkel en een groet in het park zijn zo simpel, maar ze zorgen ervoor dat mensen zich gezien en gehoord voelen. Valt dat weg, dan kan dat isolerend werken, weet Tuimelaar.
Volgens de scootmobielexpert kan een scootmobiel het perspectief fundamenteel veranderen: “Door te werken aan mobiliteit, wordt de afstand tussen huis en buitenwereld een stuk kleiner. De drempel om even naar buiten te gaan wordt lager. Sociale interactie wordt dan weer een vanzelfsprekender onderdeel van de dag.” Het past helemaal in het idee van langer zelfstandig blijven wonen: bewegingsvrijheid zorgt voor meer sociale participatie.
Verloren autonomie
Autonomie verliezen bij een mobiliteitsbeperking is een logisch gevolg. Wie voor elke verplaatsing afhankelijk is van anderen, is geneigd te plannen, af te wegen en soms van afspraken af te zien. Dat beïnvloedt niet alleen het gedrag, maar ook het zelfbeeld. Autonomie is een belangrijke pijler van sociaal welzijn.
Daan Tuimelaar van Scootmobielcentrum.com ziet in de dagelijkse praktijk dat een scootmobiel ervoor zorgt dat mensen weer buiten komen: “Je bepaalt dan immers weer zelf wanneer je vertrekt, hoe lang je blijft en met wie je afspreekt. Die herwonnen regie werkt door in allerlei soorten relaties. Een afspraak voelt minder als een gunst en meer als een keuze. Dat verschil zorgt ervoor dat de psychologische drempel om contact te zoeken voelbaar lager wordt.”
De routine keert weer terug
De markt op woensdag, een kopje koffie halen bij het buurthuis of gewoon een rondje door de wijk: voor veel mensen geeft het houvast en herkenning. Neemt de mobiliteit af, dan verdwijnen juist die routine contacten als eerste. Dan blijven alleen nog incidentele bezoeken over. Het zorgt ervoor dat mensen met een mobiliteitsbeperking het gevoel van ‘erbij horen’ verliezen.
Door gebruik te maken van een hulpmiddel, wordt het weer mogelijk om naar vaste plekken te gaan. Om weer vrienden en familie op te zoeken, of om zich weer aan te sluiten bij een buurtvereniging. Daan Tuimelaar benadrukt dat herhalende, laagdrempelige interacties sociale netwerken versterken: “Het gaat minder om grote uitjes en veel meer om consistent aanwezig kunnen zijn in het dagelijks leven.”
Gezien worden
Erbij horen heeft te maken met gezien worden, legt Tuimelaar uit: “Als je minder buiten komt, verdwijn je sneller uit het sociale landschap van een buurt. Met een scootmobiel kun je weer vaker naar buiten en word je weer onderdeel van het publieke leven. Dat zorgt er niet alleen voor dat je je meer verbonden voelt, maar het zorgt er ook voor dat de omgeving zich aanpast.”
Hij vertelt dat mensen soms met een grote glimlach vertellen dat ze weer contact hebben met mensen die ze jaren niet hebben gesproken: “Het betekent veel voor mensen als bekenden weer groeten, ze weer een praatje kunnen maken met de buren en zo hun netwerk weer opbouwen. De kracht van een hulpmiddel wordt echt enorm onderschat.”
Gezamenlijke ritten
Tuimelaar ziet zelfs ‘scootmobielclubs’ ontstaan: “Jazeker, die bestaan echt en ze zijn ontzettend nuttig. Mensen gaan gezamenlijk naar activiteiten, nemen samen een scootmobielvriendelijke route of delen tips over wat ze hebben geleerd bij een cursus. Zulke initiatieven versterken de sociale infrastructuur van een gemeenschap.”
Volgens de expert spelen inclusieve voorzieningen daarin een belangrijke rol: “Elke gemeente zou moeten kijken naar toegankelijke trottoirs, moeten zorgen voor oplaadpunten en de publieke ruimte zo moeten inrichten dat een scootmobiel er een duidelijke plaats in heeft.”
Geen schaamte meer
Sommige mensen schamen zich nog altijd als ze gebruik moeten maken van een scootmobiel. Dat vindt Tuimelaar jammer: “We moeten een hulpmiddel zien als een hulpmiddel, niet als iets waar je je voor moet schamen. Nog te vaak wordt het geassocieerd met verlies, terwijl het juist voor veel meer winst in je leven kan zorgen. Ik roep alle gebruikers op om ervaringen te delen waarin zelfstandigheid, plezier en verbondenheid centraal staan.”
Nieuwe narratieven zijn belangrijk, benadrukt de scootmobielexpert: “Ze verminderen het stigma en vergroten de acceptatie.” Hij wil graag dat hulpmiddelen worden gezien als middelen tot deelname in plaats van symbolen van beperking. Dan verandert de sociale dynamiek. Mensen stappen eerder over de drempel om ondersteuning te omarmen. Dat heeft positieve gevolgen voor het sociale leven: “Je gunt het toch niemand om de hele dag binnen te zitten? Als je twijfelt over een scootmobiel, ga er dan toch eens serieus naar kijken. Je weet niet wat je mist!”
